Vatandaşlık Maaşı olarak da bilinen Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi üzerinde çalışmalar hız kazandı. Aile ve Sosyal Hizmetler, Çalışma ve Sosyal Güvenlik ile Hazine ve Maliye gibi kurumlar süreci koordine ederken, haziran ayı itibarıyla bir adım atılması planlanıyor.
En düşük emekli aylığı alanlar da kapsama alınacak şekilde değerlendirilen yeni sistemde, mevcut yardımların yanı sıra yoksul ailelere yönelik gelir desteği de söz konusu olabilir. Pilot uygulama 2026’da başlatılıp, sonrasında tüm Türkiye’ye yayılması hedefleniyor. EKK toplantısında, en düşük emekli aylığı alanların durumunun yeni yapı içinde inceleneceği ve bu gruba yönelik kalıcı çözümler arayacağına karar verildi. Böylece yaşlılar ve diğer aileler için geniş bir sosyal güvence ağı kurulması hedefleniyor.
Bir bütünleşik sosyal güvenlik çerçevesi hedefleniyor. Bakan Vedat Işıkhan, Genel Sağlık Sigortası için tüm nüfusu güvence altına aldığı benzer bir yaklaşımı şimdi de uzun süreli bakım sigortasıyla bu yeni sistemde de uygulamayı amaçladıklarını ifade etti. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz ise pilot uygulamanın başlayacağını ve 2027’de ülke geneline yaymayı planladıklarını açıkladı.
Sosyal yardımlar tek çatı altında toplanacak mı? sorusu ya da vatandaşlık maaşının kimleri kapsayacağı konusundaki belirsizlikler sürüyor. Milliyet.com.tr’ye konuşan Uzman Ahmet Kurtuluş, bu sistemin temel amacı olarak “farklı kurumlarda dağılan yardımların tek bir çatı altında toplamak” ve gerçek ihtiyaç sahiplarının az bürokratiyle faydalanmasını gösterdi. Ayrıca, sistemde asgari ücretin altında gelir olan hanehalklarının destek alacağı ve bu yardımların hane gelirine göre belirleneceği öne sürülüyor.
Kimler yararlanacak? Şu anda hangi bireylerin kapsama dahil olacağı netleşmiş değil; SYDV, Vakıflar Genel Müdürlüğü ve belediyeler gibi kurumlar bu süreçte rol alacak. Gelir testiyle hak sahipliği belirlenirken, hanehalkı düzeyinde inceleme yapılacak ve bireyler değil, hanehalkı gelirine göre ödeme yapılacak. Öğrenciler, askerler ve SGK üzerinden aylık alan bazı kişiler bu kapsama girmeyebilir. Buna karşılık, SGK’dan emeklilik ödemesi alanlar için belirli avantajlar veya sınırlamalar söz konusu olabilir.
Bakımsal gelir kısıtlaması ve ödemelerin nasıl yapılacağı konularında kesin bilgiler henüz netleşmiş değil; ancak gelirin asgari ücretin altında olması durumunda eksik kalan kısmın maaş olarak ödenmesi bekleniyor. Örneğin bir hanehalkının toplam geliri 15.000 TL ise vatandaşlık maaşı yaklaşık 13.075 TL, toplam 20.000 TL ise yaklaşık 8.075 TL olarak hesaplanabilir. Bu yaklaşım, herkes için tek tip bir ödeme yerine hanehalkı bazında hesaplama yapacak.
Pilot uygulama nerelerde başlayacak? Cevdet Yılmaz’ın açıklamasına göre pilot iller farklı bölgelerden seçilecek ve 2026 yılında başlaması; ardından 2027’de tüm ülkeye yayılması planlanıyor. Pilot iller, nüfusu yoğun olan bölgelerden değil, bölgesel olarak belirlenen ve sayıca en düşük olan illerden seçilecek.