Tarım ve Gıda İhracatı: İlk 4 Ayda Net Dış Ticaret Fazlası Düşüyor
Mehmet Hanifi GÜLEL mehmet.gulel@dunya.com
Tarım, gıda ve içecek sektöründe dış ticaret fazlası, bu yılın ilk dört ayında önceki yıla göre geriledi. Türkiye Gıda ve İçecek Sanayii Dernekleri Federation (TGDF) verilerine göre sektörün 2026 yılının ilk dört aylık ihracatı, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 3,37 artışla 9,52 milyar dolara çıktı. Ancak ithalat 13,48 artışla 9,25 milyar dolara yükseldi. Böylece dış ticaret fazlası, geçen yıl 1 milyar 58 milyon dolar iken bu yıl yüzde 74 azalarak 271 milyon dolara geriledi.
Sektör temsilcileri, zirai don ve savaşların etkisiyle gıda fiyatlarının artmasının yanı sıra girdideki maliyet yükselişi ve bazı ürünlere getirilen ihracat yasaklarının da düşüşte etkili olduğunu belirtti. Zirai don nedeniyle rekolte kayıplarının yaşandığına işaret eden uzmanlar, yeni sezon ürünlerinin ihracata etkisinin ilerleyen aylarda netleşeceğini kaydetti.
Zirai Don ve Küresel Rekabet etkili oldu: Türkiye İhracatçılar Meclisi (TIM) Tarım Kurulu Başkanı Melisa Tokgöz Mutlu, ilk dört ayda ihracat artışının sınırlı kaldığını, ithalattaki yükselişin ise daha belirgin olduğuna dikkat çekti. Mutlu, zirai don felaketinin etkilerini göz ardı etmemek gerektiğini söyledi. Küresel rekabet ise özellikle düşük maliyetli üretim yapan Mısır, Fas, Meksika, Vietnam, Hindistan ve Doğu Avrupa ülkelerinin baskısını artırdığını belirtti.
Orta Doğu Gerilimi etkiledi: Türkiye Odalar Borsalar Birliği (TOBB) Gıda Meclisi Başkanı Necdet Buzbaş, tarımdaki dışa bağımlılığın maliyetleri yükselttiğini vurguladı. İran-İsrail-ABD gerilimi ve Houmüz Boğazı’ndaki lojistik aksaklıklar enerji ve hammadde krizini tetikledi. Buzbaş, entegrasyon ve marka oluşturmanın çözüm olduğuna değindi ve kooperatifçilik ile katma değeri artırmanın önemini vurguladı.
Ton Başına İhracat birim fiyatı 1.543 dolar olarak kaydedildi. İstanbul Ticaret Borsası (İTB) Başkanı Ali Kopuz, ithalatta yüksek paya sahip yem ve yağ sanayi girdilerinin bir kısmının işlenerek ihraç edilmesinin etkili olduğunu belirtti. Kopuz, katma değerli ihracatın yükseldiğini ifade etti ve yapısal düzenlemelerin sürdürülmesi gerektiğini söyledi.
Mandalina ve Diğer Ürünler: İlk dört ayda ihracatta öne çıkan ürünler içinde mandalina %106,57 artışla 469,6 milyon dolar, fındık içi 530,8 milyon dolar ile ilk sırada yer aldı. Ayçiçeği yağı rafine ihracatı ise %22,38 artışla 444,8 milyon dolara ulaştı. En çok ithal edilen ürünler ise soya fasulyesi, mısır ve ayçiçeği oldu.
İhracat Taşıyıcı Ülkeler: En çok ihracat yapılan ülkeler sıralamasında Irak 997,7 milyon dolar ile birinci; Almanya 772 milyon dolar (artışla) ve Rusya 604,8 milyon dolar (artışla) üçüncü sırada yer aldı. En çok ithalat yapılan ülkeler ise Rusya, Brezilya ve Ukrayna şeklinde sıralandı.
Bu haber, ekonomi ve iş dünyası odaklı bir kaynaktan derlenmiştir ve mevcut veriler ışığında okunabilir bir değerlendirme sunmaktadır. Kaynaklar, resmi kurum ve sektör temsilcileriyle yapılan açıklamalara dayanmaktadır.