İnsanların günlük yaşamında sıkça karşılaştığı sahte ürünler Türkiye’de de tehlikeli boyutlara ulaşmış durumda. Sıhhat ve güvenlik riskleriyle birlikte, ayakkabı, kozmetik ve oyuncak gibi kategorilerde sahte ürünlerin dolaşması endişe verici boyutta. Sağlık açısından önemli olan krem, diş macunu ve parfüm gibi ürünlerin sahte olması alerjik reaksiyonlara ve ciddi hastalıklara yol açabiliyor.
TRACIT Genel Direktörü Jeffrey Hardy, Türkiye’nin sahte ürünlere maruz kalma konusunda dünya sıralamasında üst sıralarda yer aldığına dikkat çekiyor ve diş macunu örneğini vererek, bazı ürünlerin sahte olma ihtimalinin yüksek olduğundan söz ediyor. Ayrıca gündeme gelen yıllık ihbarlar ve tüketici talep yükünün büyüklüğü, sorunun boyutunu somut biçimde ortaya koyuyor.
500 bin ihbar hedefi olarak kayda geçen 2025 yılı, tüketici hakları savunucularının dikkatini sahte ve sağlıksız ürünlere yönlendirdi. Hakem heyetine yapılan başvuruların sayısındaki artış, 2026’yı ürün güvenliği yılı olarak tanımlayan aktörlerin çalışmasını da tetikliyor. Uzmanlar, küresel ekonomik zorlukların insanların daha ucuz ürünlere yönelmesini tetiklediğini belirtiyor; bu durum sahte ve sağlıksız ürünlerin piyasada daha çok görünür olmasına yol açıyor.
Denetimde hızlı ve kapsamlı yaklaşımın önemi vurgulanıyor. Ürünlerin tespitinin zorlu olduğu, çoğu zaman yetkili inceleme ve laboratuvar analizleri gerektirdiği ifade ediliyor. Bu nedenle üretimden başlayarak piyasaya çıkmadan önce müdahale edilmesi gerektiği savunuluyor. Tüketiciler için para iadesi veya tazminat hakları bulunurken, sağlıkla ilgili zararlar söz konusu olduğunda masrafların talep edilebildiği belirtiliyor. Can güvenliği için oyuncaklar ve kozmetik ürünlerinde dahi potansiyel tehlikeler olduğuna dikkat çekiliyor.
Neler yapabilirsiniz? Ürünün marka ve belgelerini saklayın – fatura, fiş, garanti belgesi, kutu ve etiketler ile varsa yazışmalar kanıt olarak değerlendirilebilir; marka doğrulaması ve uzman görüşü de faydalı olabilir. Satıcıya başvurun – bedel iadesi veya ürünün değiştirilmesini talep etmek için yazılı iletişim kurun; bu adım haklarınızın ispatı için önemlidir. Tüketici Hakem Heyeti’ne başvurun – ürün bedeli ilgili parasal sınırın altındaysa ikamet ettiğiniz yerdeki hakem heyetine başvurulabilir ve e-Devlet üzerinden başvuru ücretsizdir. Bakanlığa veya savcılığa şikayet edin – Sahte ürün satışıyla ilgili idari işlem için Ticaret Bakanlığı’na başvurulabilir; uzun vadede bu suç kapsamında savcılığa da şikayet mümkün olabilir.