Ramazan Bayramı öncesi tatlı üreticileri ve baklava ustaları, piyasanın hareketlilik kazanmasından faydalanmaya çalışıyor. Türkiye genelinde bayrama özel talebin artmasıyla baklava tüketiminin hızla yükselmesi bekleniyor. BAKTAD Başkanı Mehmet Yıldırım’a göre, özellikle fıstıklı baklava en çok tercih edilen çeşit olurken, satışların büyük kısmı bu ürüne yöneliyor. Üreticiler, şu anda en kaliteli klasik fıstıklı baklavanın maliyetinin 1800-2000 lira aralığında olduğunu söyleyerek, toplam maliyetin içeriğindeki hammaddedeki miktar ve kalitenin belirlediğini ifade ediyorlar. Yine de piyasalarda bazı satıcılar daha düşük fiyatlar da sunabiliyor ve bu durum tüketicilere dikkatli olmalarını hatırlatıyor. 1 kilo baklavanın sadece fıstık ve yağ maliyeti yaklaşık 550 lirayı bulurken, un, şeker, yumurta ve işçilik gibi diğer kalemlerle birlikte toplam maliyet 1450 lirayı aşabiliyor. Böylece üretici ve satıcı arasındaki kâr marjı bu maliyetler üzerinden şekilleniyor.
Fırsatçılar ve kalite sorunları Sektörde fırsatçılık ve tağşiş sorunları hâlâ gündemin önemli başlıkları arasında yer alıyor. Bazı üreticilerin ceviz yerine ayçekirdeğini kullanarak maliyetleri düşürmeye çalıştığı, aflatoksinli fıstıkların ele geçirildiği ve çöpe gidecek ürünlerin ucuz fiyattan piyasaya sürülmeye çalışıldığı bildiriliyor. Denetimlerin sıkılaştırılması gerektiği belirtiliyor. Fiyat artışlarının temel nedeni ise üretici ile tüketici arasındaki zincirdeki kayıt dışılık ve stokçuların etkisi. Özellikle Antep fıstığının kayıt altına alınması için üretimden tüketime kadar tüm aşamaların görünür ve düzenli olması gerektiğine vurgu yapılıyor.
Kayıt dışı süreçler ve fatura talebi Yıldırım, baklava yapım sürecinin çiftçi fıstığını toplama aşamasından başlayıp tüccarlara, ardından aracı tüccarlara geçerken kayıtlardan uzak bir yol izlediğini belirtiyor. Özellikle ürünün işlenmiş hâli talep edildiğinde fatura kesmenin zorunlu olduğunun altını çiziyor. Üreticiden baklavacıya ulaşan süreçte müstahsil makbuzlarının çoğu kez eksik veya sahte olabiliyor. Tüketici ve üretici arasındaki bu kayıt dışı akış, faturalı alım-satım talebinin artırılması gerektiğini gösteriyor. Biz faturayı talep ettiğimizde, süreçteki tüm adımların kayıt altında tutulması için gerekli adımların atılması gerekiyor.”