James Webb Uzay Teleskobu (JWST), kozmik tarihin en eski yıldız patlamalarından birini gözler önüne sermiş durumda. Avrupa Uzay Ajansı’nın (ESA) bildirdiğine göre, Evren henüz 730 milyon yaşındayken meydana gelen gama ışını patlamasını tespit eden teleskop, patlamanın kaynağı olan ev sahibii galaksiyi de belirlemeyi başardı. Bu keşif, şimdiye dek kaydedilen en eski süpernovanın ötesinde bir kırılma noktası olarak kayda geçiyor.
İlk kez bu kadar eski bir patlama gözlemlendi olarak işaret edilen bu görüntü, patlamanın yakınlaştırılmış görüntüsünün merkezinde beliren küçük kırmızı bir iz olarak görünüyor. ESA’nın paylaştığı bilgilerde arkasındaki uzmanlar, Webb’in Evrenimizin şu anda gördüğümüz halinin yüzde 5’ine denk gelen bir dönemde bile tekil yıldızları tespit edebildiğini ifade etti. Son 50 yıl içinde, Evren’in ilk milyar yılına ait yalnızca birkaç gama ışını patlaması belirlenebilmişti; bu olay, nadir ve dikkat çekici olarak nitelendiriliyor.
Görsellerde görünen olayın merkezindeki kırmızı iz, patlamanın çok uzaklarda gerçekleştiğini hatırlatıyor. Ekip üyelerinden Nial Tanvir, “Webb, bu süpernovanın modern süpernovalarla neredeyse aynı özellikleri taşıdığını gösterdi” diyerek sürpriz bir benzerliğe dikkat çekti. Bu şaşırtıcı benzerlik, erken evrenin yıldızlarının nasıl oluştuğu konusunda bilim insanlarının varsayımlarını yeniden gözden geçirmeye yönlendirdi.
Keşif süreci, küresel bir rasathane zincirinin hızlı koordinasyonu sayesinde başarıyla gerçekleşti. İlk olarak NASA’nın Swift X-ışını Gözlemevi kaynağın konumunu belirledi. Ardından Kanarya Adaları’ndaki Nordic Optical Telescope, bu kaynağın olağanüstü uzakta olabileceğini gösteren verileri topladı. Şili’deki Avrupa Güney Gözlemevi’nin Very Large Telescope’i ise patlamanın Büyük Patlama’dan yaklaşık 730 milyon yıl sonra meydana geldiğini hesapladı. ESA’ya göre bu analizler 17 saatten kısa bir sürede tamamlandı.
Bilim ekibi, erken evrende oluşan gama ışını patlamalarını ve bunların ardında yatan galaksileri daha yakından incelemek amacıyla JWST’den daha fazla gözlem zamanı talep etti. Levan, “Bu parlaklık, Webb’in daha fazlasını görmesini sağlayacak ve galaksinin benzersiz bir parmak izini ortaya çıkaracak” sözleriyle çalışmaların önemini vurguladı.