İstanbul Tiyatro Festivali, dünya sahnelerinden gelen etkileyici yapıtlarla hızını hiç düşürmüyor. Scapino Ballet Rotterdam’ın ‘Katedral’ ile açılan bu sezon, Arvo Pärt’in ezgileriyle derinleşen bir tecrübe sunuyor. Koreograf Marcos Moreau, Astrid von Leeuwen ile yaptığı söyleşide, konfor alanından sıyrılarak göz kamaştıran bir güzellik peşinde olmadığını ifade ediyor: Seyirciyi, dünyanın gidişatı ve kendi konumları üzerine düşünmeye çağırıyoruz. Bu düşünüş, din ve evren, sanat ve dijital çağ gibi büyük alanların kesişiminde şekilleniyor. Bir Pieta, bir meteor, bir astronot gibi imgeler sahnede yer alıyor; bunlar yalnızca semboller, yolculuğun birer parçası.
Festival hâlâ hızlı akışını sürdürüyor; uzun zamandır sahnelenen ve yerli-yabancı grupları bir araya getiren bir köprü gibi. Baro D’Evel adlı Katalan topluluğu, 2023 Avignon Tiyatro Festivali’nde adını duyurduğu Biz Kimiz? adlı çalışmasını sahneye taşıyor. Ekip, Camille Decourrtye ve Blai Mateu Trias liderliğinde, doğaçlama ve mizahı birleştiren dinamik bir kadroya sahip. Sahnede başlayan espriler ve karşılıklı kahkahalar, izleyiciyi derin bir sorgulamanın ilk adımlarına yönlendiriyor. Performansın sonunda yer alan güçlü bir metin, the “biz” arayışını manifesto kıvamında özetliyor: “Dışarıyı ayakta tutan içerisi; bu nasıl güzel olur, denemeye değer!” Bu sözler, kimliğin sürekli inşa ve savunusunu çağrıştırıyor.
HAMLET SAHNEDE bölümünde, Down sendromlu sekiz oyuncunun yorumu, Festivalin merak uyandıran başlıklarından biri olarak öne çıktı. 2024 Edinburgh Festivali’nden gelen bu yapım, Teatro La Plaza (Peru) tarafından sahneleniyor ve Chela de Ferrari’nin yönetiminde Shakespeare’in ünlü tragedyasının serbest bir uyarlamasını sunuyor. Yapıbozum tekniğiyle ilerleyen çalışma, Ferdi Çetin’in sorusuna yanıt niteliğinde: “Kimi görmeye izin veriyoruz? Kim sahnede ve toplumda konuşabiliyor?” Meselenin merkezine, varoluşun sahnedeki görünürlük ve erişilebilirlik soruları yerleşiyor. Oyuncular, karakterler aracılığıyla değil, kendi içsel diyaloglarıyla seyirciyle buluşuyorlar; bu, düşünsel ve ruhsal gerilimin sahneye taşınmasına olanak tanıyor.
Bu Hamlet, “Olmak ya da olmamak” sorusunu yeniden kuruyor; sekiz uyarlayıcı oyuncu, izleyiciyi kendi eksiklikleriyle yüzleşmeye çağırıyor. Gözlem, inkar ve ötekileşme meseleleri sahnedeki estetik araçlara dönüşüyor; ve bu süreç, seyircinin de kendiyle hesaplaşmasına alan açıyor. Sonuç olarak, eserin temel sorusu, bireyin toplumsal ve kişisel meşruiyetini sorgulayacak biçimde, sahnenin sınırlarını orta yerde yeniden çerçeveliyor. Bu deneyim, sahnenin yalnızca bir temsil alanı olmadığını, aynı zamanda kendi iç dünyamızla iletişim kurduğumuz bir meydan okuma olduğunu hatırlatıyor.