Bir dinleyici olarak sorulan soru, “mutfak dolaplarımızdaki malzemelerle tasarruf yapabilir miyiz?” yönünde. BBC Radio 4’ün Sliced Bread programında sunucu Greg Foot, konunun uzmanı Jacky Smith ile konuştu ve öksürükle ilgili temel bilgiler elde etmek için iki ana türü ele aldı: kuru ve gıcıklı öksürükler ile genelde balgam eşlik edenler. Her iki tip için de mevcut şuruplar boğazda yatıştırıcı bir etki sunsa da, tamamen geçiş sağlamadığına dikkat çekildi. Smith’in en çok güvendiği aracı ise bal ve ılık suyla karışan basit karışımdır.
Bal, bilimsel olarak en umut verici besin olarak görülür. Smith, “çok tatlı şeyler dile temas ettiğinde öksürük refleksini baskılayabildiğine dair bazı kanıtlar var” diyor. Özellikle gece öksüren çocuklarda balın öksürük miktarını azaltabildiğini söyleyen uzman, boğazı hafifletici etkilerin besinlerle benzer bir mekanizma izlediğini ifade ediyor.
Zerdeçal için bilimsel olarak öksürüğü kestiğine dair kesin bir kanıt bulunmadığını söyleyen Smith, ancak bu durumun araştırmaların eksikliğinden kaynaklandığını belirtiyor. Yine de sıvı olarak tüketildiğinde boğazdaki tahrişi azaltarak öksürüğü baskılayabilir ve sıcak, yatıştırıcı bir içecek olarak daha da etkili olabilir.
Zencefil ve sarımsağın boğaz ve solunum yolundaki bazı iyon kanallarını aktive ettiği varsayımıyla öksürük refleksini etkileyebilir. TRPA1 reseptörlerinin bu maddelerle uyarılması, zararlı kimyasallara karşı koruma sağlarken, bazı öksürük ilaçlarında veya pastillerde bulunan capsaicin gibi etkenlerin benzeri bir etkisi olabileceği düşünülüyor. Ancak bu alan henüz net bilimsel sonuçlara kavuşmuş değildir.
Çikolatadaki theobromine adlı maddeyi inceleyen çalışmalar, öksürük refleksinin hassasiyetini azaltabileceğini gösterse de etki küçüktür. Yüksek kakao oranı olan bitter çikolatanın tüketilmesi bu etkiyi artırabilir.
Probiyotiklerin öksürük üzerindeki etkisi ise hâlâ belirsizdir. Çalışmalar başlangıç aşamasında olup bağırsak mikrobiomunun değişiminin refleksler veya solunum yolu iltihapları üzerinde nasıl bir etkisi olacağını netleştirmemiştir.
Hangi yiyecekler öksürüğü kötüleştirebilir? Uzman, sütlü ürünler hakkında uzun süredir klinikte konuşulan bir tartışmayı hatırlatıyor; bilimsel olarak net bir kanıt olmamakla beraber, boğazda oluşturduğu yoğun doku bazı öksürüklerle uyumu zorlaştırabilir. Kafein ise reflüyü tetikleyebileceği için dolaylı olarak öksürüğü artırabilir.
ÖKSÜRÜYORSANIZ NE YEMELİ VEYA İÇMELİSİNİZ? Smith’e göre en büyük öneri bal tüketmek. Ayrıca sık aralıklarla su içmek ve bir pastil emmek de boğazı yatıştırır ve öksürük refleksini baskılar. Yani mutfaktaki pek çok çözüm, tedavi edici olmaktan çok rahatlatıcı bir rol oynar; ancak size iyi hissettiriyorsa, bu bile önemli bir fayda sağlayabilir.