Birleşmiş Markalar Derneği (BMD) Başkanı Sinan Öncel, kasım ayında sektörün önceki yıllardan farklı bir görüntü sergilediğini belirtti. Soğuyan hava ve erken başlayan indirimlerin etkisiyle ekim ayında satışlar ve ciro artışı kaydedilmişti; fakat anket sonuçları, ciro artışının enflasyonun çok altında kaldığını ortaya koydu. Üyelerin yaklaşık %41’i, adet satışını artırmayı başaramadı.
Merkez Bankası verileri de kasımda işlem adedi ve cironun ekime göre geride kaldığını gösteriyor. Giyim ve ayakkabı için kasım, yıl içerisindeki en düşük işlem adedinin yaşandığı üç aydan biri oldu. Kozmetik ve yemek kategorilerinde benzer bir tablo gözlemleniyor. Ekimde 410 milyar lira olan kartlı harcama tutarı kasımda 333 milyar liraya, 452.6 milyon olan işlem adedi ise 363 milyona geriledi. Bu düşüş, ekim ile kıyaslandığında ‘Efsane Kasım’da cironun %18.8, işlem adedinin ise %19.8 aşağı olduğu anlamına geliyor. Bu veriler, tüketicilerin indirimlere rağmen ana harcama kalemlerinden giderek kısıntıya gittiğini gösteriyor.
Birlikte belirlenen sorunlar Sinan Öncel, kasım ayı anketinde üyelerden perakende sektörünün öncelikli sorunlarını da listelemelerini istedi. Markalar için en kritik üç sorun şu şekilde öne çıktı: fahiş kira artışları birinci sırada yer alıyor ve üyelerin %83’ü bu durumdan rahatsız olduğunu belirtiyor. İkinci olarak turist alışverişindeki düşüş %64 pay ile dikkat çekiyor, üçüncü ise işçilik maliyetlerinin yükselişi ve ciro içindeki payının artmasıyla %60’a ulaşıyor.
Bu göstergeler, 2026 için de maliyet baskılarının en öncelikli konulardan biri olacağını işaret ediyor. Özellikle 10 yılında dolanmış kontratlar kapsamında fahiş kira artışlarını sınırlamak için mülk sahibinin sebepsiz fesih hakkının kaldırılması gerektiği vurgulanıyor. Ayrıca Borçlar Kanunu’na 2012’de eklenen ve kötüye kullanım nedeniyle mağduriyetlere yol açan düzenlemenin kaldırılması talebi sürüyor. Enflasyonun düşüş trendine girmesiyle kira artışlarının TÜFE ortalamasına göre belirlenmesi talebi de sektöre yönelik maliyet baskılarını azaltmaya dönük bir başka öneri olarak öne çıkıyor. / EKONOMİ SERVİSİ