Hazine ve Maliye Bakanlığı, dijital dönüşüm süreci kapsamında bazı vergisel işlemleri tamamen robotik ve yapay zekâ destekli olarak insan müdahalesi olmadan yürütüyor. Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) tarafından geliştirilen dijital uygulamalar sayesinde vergisel işlemler, vergi dairesine gidilmeden ve internetin olduğu her yerden, istenilen zamanda gerçekleştirilebiliyor.
Böylece Dijital Vergi Dairesi üzerinden ödeme yapmak, dilekçe göndermek, bildirimde bulunmak ve beyanname teslim etmek gibi pek çok işlem kolaylıkla hayata geçiriliyor. Geçen yıl Dijital Vergi Dairesi’ne 362 milyon kez giriş yapıldı, 12 milyon dilekçe/bildirim ile 111 milyon beyanname elektronik olarak düzenlendi. Ayrıca fatura, serbest meslek makbuzu, irsaliye ve dekont gibi belgelerin elektronik hale getirilmesiyle 2024 yılında toplamda 17.8 milyar belge düzenlendi. Defter tutmakla yükümlü 4 milyon mükellefin işlemleri e-Defter ve Defter Beyan Sistemi ile yönetiliyor.
Bürokratik süreçler önemli ölçüde sadeleşti Başkanlık, vergi dairelerinde yürütülen işlemleri de elektronik ortama taşıyarak tahakkuk, tahsilat, haciz, tebligat ve yazışma gibi tüm işlemleri dijital kanallardan yapılıyor hale getirdi. Yıllık olarak 100 milyondan fazla kağıt belgeye denk gelen ödeme emirleri, ihbarnameler, düzeltme fişleri ve haciz varakalarının da elektronikleşmesi planlanıyor. Öncelikli olarak ödeme emirleri e-belge olarak düzenleniyor; ihbarnamelerin bu yıl içinde e-belgeye dönüştürülmesi hedefleniyor. Mükellefler tarafından talep edilen “mükellefiyet durum yazısı” ile vadesi geçmiş borcu olmayanların ilgili yazılarının otomatik olarak cevaplandırılması sağlandı. Ayrıca kesilen cezalar nedeniyle talep edilen ancak ödeme süresi geçirildiği için kullanılamayacak durumda olan indirim taleplerine ilişkin ek tahakkuklar ve hukuken kesinleşen ihbarnameler için tahakkuk fişleri de otomatik olarak düzenleniyor.
İşlem hızında artış, hatalarda azalma Yeni bir süreçte, bazı vergi dairesi işlemlerine insan müdahalesi yerine yapay zekâ ve robotik süreç otomasyonu (RPA) uygulanıyor. Vergi dairesi müdürünün onayı gereken belgeler, Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından imzalanacak. İlk aşamada, pişmanlık hükümleri nedeniyle verilen ancak 15 gün içinde ödenmemesi durumunda düzeltme fişine ihtiyaç doğan beyannameler ile vergi-ceza ihbarnamelerinin baştan sona robotik süreç otomasyonu ile hazırlanması sağlandı. Bu sayede, manuel işlemler sistem tarafından düzenli kontrol edilerek otomatik sonuçlandırılıyor.
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, vergi dairelerinde yapılan benzer işlemlerin analiz edilerek otomatikleştirilmesine yönelik çalışmaların sürdüğünü belirtti. Ayrıca, mükelleflerin tereddüt ettikleri konularda talep ettikleri izahatların (özelge) yapay zekâ teknolojileriyle hızlı ve doğru şekilde yanıtlanması için çalışmalar devam ediyor. Amaç, hizmet kalitesini artırmak, bürokratik gecikmeleri azaltmak ve sınırlı insan kaynağını daha verimli kullanabilmek olarak ifade ediliyor.