Madencilik sektörü, ülkelerin ekonomisini güçlendirdiği gibi bölgesel kalkınmaya da önemli katkılar sunar. Bölgelerde binlerce kişiye istihdam sağlayan madenler, yan sektörlere de hareketlilik kazandırır. Türkiye için enerjiyle birlikte cari açığın azaltılmasında altının rolü büyüktür; bu durum da madencilik faaliyetlerinin yoğunlaştığı bölgelerdeki gelişimi tetikler. Erzincan’ın İliç ilçesi buna somut bir örnek olarak gösterilebilir. Ancak 2024 Şubat’ında yaşanan toprak kayması sonucu Çöpler Altın Madeni’nin faaliyeti durunca, ilçe ekonomisi adeta durgunluğa sürüklendi.
Gençler Göç Ediyor Madene ilişkin üretim akışının kesilmesiyle hızla göç alan bir hal alan İliç’te, 19 ay boyunca geçim sıkıntısı derinleşti. Esnafından işçisine, firma sahibinden köylüsüne kadar birçok vatandaş zor günler yaşıyor. Halkın basın açıklamaları ve medya röportajlarında dile getirdiği gibi madene bağlı ekonomi çöktü; ilçenin nüfusu son dönemde ciddi şekilde geriledi. İşini kaybedenler kredi kartı borçlarıyla başa çıkmaya çalışırken, ev ve araba borçları yük halini aldı. Halk, madenin açılmasını acil bir ihtiyaç olarak görüyor ve çocuklarının geleceği için bu talebi yineliyor.
Borçlar Ödenemiyor Madende faaliyetler madene bağlı şirketler üzerinden yürüyordu; madene yönelik çalışmalar durduğunda bu firmaların işleri de durdu. Bölgede yeni konutlar, ev eşyaları ve araçlar için borçlanan insanlar, maden kapalı kaldığı sürece finansal baskı altında kaldı. Bir esnafın ifadesiyle, “bu sistem bir anda ortadan kalktığında çok sayıda kişi dışarıda kaldı; ev kredileri ve araba kredileri insanları yüke bindirdi.” Bu durum, aile dinamiklerini de olumsuz etkiledi ve pek çok evde huzursuzluklar baş gösterdi.
Erzincan Ekonomisi Üzerindeki Etkiler Erzincan Sanayi ve Ticaret Odası Başkanı Ahmet Tanoğlu, bölgede büyük sanayi kuruluşları yerine küçük esnaf ağırlıklı bir yapının hakim olduğunu belirtiyor. İliç’teki altın madeni, Erzincan ekonomisine önemli katkı sağlıyordu; faaliyetin durmasıyla şehir genelinde geniş çaplı etkiler yaşandı. Perakende, mobilya ve gıda sektörleri başta olmak üzere pek çok alanda küçülmeler görüldü ve inşaat sektörü de zarar gördü. Ev satışlarında azalma, ticarette düşüşler ve tedarik zincirindeki kırılmalar dikkat çekti. Yetkililerin tekrar madenin faaliyete geçmesi yönünde bir talep var.
Belediyeden ve Halktan Gelen Sesler Milliyetçi Hareket Partisi İliç Belediye Başkanı adayı Mehmet Elçi, madenin kapanışının halkın geleceğini kapattığını ifade ediyor. İlçede madende toprak kayması yaşandığı günden bu yana devletin ilgi ve çözüm arayışlarının yetersiz kaldığını belirten Elçi, madenin yeniden açılması gerektiğini vurguluyor. Belediye Başkanı, gençlerin ve esnafın günlük taleplerini şöyle özetliyor: “Günde en az 50 kişi belediyeye iş için geliyor; belediyenin kapasitesi sınırlı. Madenin tekrar faaliyete geçmesi halinde nüfusun hareketli kalması ve ekonominin canlanması beklenir.”
Ülke İçin Önemli Bir Nokta Çöpler Altın Madeni’nin sadece İliç ve Erzincan için değil, Türkiye ekonomisi için de önemli olduğuna değinen Elçi, madenin açılmasının bölgenin yanı sıra ülke için de faydalı olacağını savunuyor. Ancak halk, mevcut durumun düzeltilmesi için devletin ve ilgili kurumların gerekli adımları atmasını talep ediyor. Belediye çalışmalarında ise madenin açılmasına ilişkin bilgilendirme ve denetim süreçlerinin şeffaflıkla yürütülmesini bekliyorlar.
Çevre ve Toprak Kayması İddiaları Çevre savunucuları, yaşanan kirlilik iddialarını dile getirirken, resmi kurumlar toprak ve su numunelerinde kirlilik tespit edilmediğini belirtiyor. Çöpler ve Sabırlı mahallelerinin muhtarları, madenin çevreye zarar vermediğini ve bağ bahçelerin etkilenmediğini ifade ederek iddiaları reddediyor. Köy sakinleri de madenden elde ettikleri faydaları vurguluyor ve açılmasını talep ediyor.
Çalışanlardan Gelen Sesler Madenin kapanmasıyla işini kaybeden çalışanlar, yeniden işe dönmek istediklerini belirtiyor. Eski çalışanlar, konaklama ve hizmet sektörlerinde yaşanan azalma nedeniyle ekonomik sıkıntılarla karşı karşıya kaldıklarını; ancak maden yeniden faaliyete geçtiğinde eski işlerine dönmeyi umut ediyorlar. Sendika temsilcileri ve çalışanlar, madenin açılmasını tüm Türkiye’ye faydalı olacak şekilde istiyorlar.