Fahiş aidat ücretleri, son dönemde kamuoyunun ve sektör temsilcilerinin en çok tartıştığı konular arasında yer alıyor. Geçmişte sadece lüks sitelerdeki yüksek aidatlardan bahsedilirken, günümüzde birçok toplu yerleşim alanında aidat tutarları vatandaşların bütçelerini zorlamaya başladı. Bu durum, özellikle ekonomik dalgalanmalar ve enflasyonun yükselmesiyle birlikte daha da belirgin hale geldi. Vatandaşlar, ödedikleri aidatların karşılığında alınan hizmetlerin kalitesinden memnun değil ve aidatların makul seviyelere çekilmesini talep ediyor.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, konuyla ilgili yaptığı açıklamalarda, ülke genelinde yaklaşık 20 milyon vatandaşın yaşam kalitesini artırmayı hedeflediklerini ve bu doğrultuda sektörün yasal bir zemine kavuşması gerektiğini vurguladı. Bakan Kurum, yeni yasa tasarısında site yönetimi hizmeti sağlayan şirketlerin sınıflandırılacağını ve yetkilendirileceğini belirterek, “Herkes ‘ben yönetim şirketiyim’ diyemeyecek. Bu şirketler, belirli kriterlere uygun olacak ve yetkilendirilecek” dedi. Ayrıca, aidatların adil ve makul seviyelerde tutulabilmesi için denetimlerin sıkılaştırılacağını ve haksız aidat artışlarının önüne geçileceğini dile getirdi.
‘AİDAT EVİN TAKSİDİNDEN YÜKSEK OLAMAZ’
Yeni düzenlemeler kapsamında, site yönetim şirketlerinin 7/24 denetleneceği ve haksız aidat artışlarına karşı yaptırımlar uygulanacağı belirtildi. Bakan Kurum, “Vatandaş, evinin taksidini öderken aidatın daha yüksek olması kabul edilemez. Bu uygulamalar ne hukuka ne de vicdana sığar. Aidatları düşürecek ve vatandaşın yükünü hafifletecek yeni sistemler kurmalıyız” ifadesini kullandı.
‘ÇALIŞMADA SONA GELİNDİ’
İşte sitelerde aidatların nasıl belirlendiği, artış limitleri ve yasal düzenlemelerle ilgili merak edilenler; Gayrimenkul Uzmanı Mustafa Hakan Özelmacıklı, şu önemli noktaları paylaştı:
- Yasal Adımlar ve Çalışmalar: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın mevzuat çalışmalarında sona gelindi. Kat Mülkiyeti Kanunu’nda yapılacak değişikliklerle tesis yönetimi sektörüne ilişkin yeni düzenlemeler getirilecek. Bu düzenlemeler arasında, tesis yönetim şirketlerinin açılma koşulları, sınıflandırma kriterleri ve sorumluluklar netleştirilecek.
- Paranın Takip Edilmesi ve Güvenlik: Geçmişte, site yönetimlerinin paraları ödememesi nedeniyle doğalgaz ve su kesintileri yaşandı. Ayrıca, paraları alan ve ortadan kaybolan firmaları da gördük. Bu nedenle, aidatların ve diğer gelirlerin doğru ve şeffaf bir şekilde kullanılmasını sağlayacak denetim mekanizmaları kurulacak.
- Aidatların Belirlenme Süreci: Aidatlar, doğrudan Bakanlık tarafından müdahale edilerek belirlenemiyor. Toplanan aidatlar, planlanan harcamalar karşılığında önceden belirleniyor ve gelecek yıl için tahmini bütçeye göre tahsil ediliyor. Ayrıca, aidatların ara dönemlerde artırılması, asgari ücretteki artışlara veya bakım ihtiyaçlarına göre gerçekleşebiliyor.
- Aidat Seviyeleri ve Örnekler: Türkiye genelinde aidat tutarları oldukça farklılık gösteriyor. Bazı büyük sitelerde aylık aidatlar 280 bin TL’yi aşarken, daha küçük sitelerde bu tutar 100 TL civarında olabiliyor. En yüksek aidat ortalaması ise Muğla’da bulunuyor; burada sitelerin aidat ortalaması 2600 TL seviyesinde. İstanbul’da ise bu rakam yaklaşık 2480 TL, Ankara’da 1743 TL ve İzmir’de ise 1512 TL olarak kayıtlara geçti. Rezidans tarzı sitelerde aidatlar 30-40 bin TL’yi geçebiliyor.
- Aidat ve Kira Oranları: Uluslararası standartlara göre, aidatların kira bedelinin %15’ini aşmaması öneriliyor. Toplanan aidatların yaklaşık %65’i personel giderleri, %15’i enerji ve %15’i ise bakım ve onarım çalışmalarına harcanıyor. Bu oranlar, aidatların makul seviyelerde tutulması açısından önemli bir gösterge olarak kabul ediliyor.
- Yasal Sınırlamalar ve Çerçeve: Kat Mülkiyeti Kanunu’nun 22. maddesine göre, kiracının ödemekle yükümlü olduğu kira miktarı, aidat limitleri açısından temel bir sınır oluşturmaktadır. Ancak, aidatların üst sınırının belirlenmesi konusunda henüz kapsamlı bir yasal düzenleme bulunmuyor. Taraflar, bütçelerini kendi aralarında yapmaya devam edecek ve Bakanlık tarafından belirli bir sınır konulmayacak.
- Fahiş Fiyat Artışlarına Karşı Önlemler: Aidat artışlarının haksız ve fahiş seviyelere ulaşması halinde, site sakinleri mahkemelere başvurarak durumu düzeltebilir. Ayrıca, yönetim şirketleri veya tesis yönetim firmaları tarafından yapılan aşırı artışlar, Bakanlık tarafından da denetlenip, gerekirse ceza uygulanabilir. Bakanlık, yetki belgesi verdiği tesis yönetim firmalarının usulsüzlük halinde bu yetkiyi iptal edebilecektir.
Sonuç olarak, yeni düzenlemeler ve yasal çalışmalar sayesinde, aidatların daha adil, şeffaf ve kontrollü hale getirilmesi hedefleniyor. Bu sayede, hem sitelerdeki yönetimlerin hesap verebilirliği artacak hem de vatandaşların maliyeti hafifletilecek, yaşam kalitesi yükseltilecektir.