Malatya’da kirliliğin önüne geçmek ve su kaynaklarını gelecek nesillere daha temiz bir şekilde aktarmak amacıyla kurulan arıtma tesisi, 2004 yılında yaklaşık 2 bin dönüm arazide hayata geçirildi. Günlük kapasite kış aylarında 80 bin, yaz aylarında ise yaklaşık 150 bin metreküp olarak belirlenmiştir; merkez Battalgazi ve Yeşilyurt ilçelerindeki evsel kanalizasyon atıkları burada arıtılır ve Karakaya Barajı’na deşarj edilerek çevre kirliliğinin önüne geçilir.
Yaklaşık 800 milyon metreküp su arıtıldı ifadesiyle özetlenen süreçte, Kahramanmaraş merkezli 2023 Şubat depremlerinden sonra da onarım çalışmaları tamamlanmış ve tesis 21 yılda bu miktarda su arıtmıştır. Malatya Arıtma Tesisleri Daire Başkanı Faik Dinçer Erkan’a göre, tesisin amacı Battalgazi ve Yeşilyurt merkez ilçelerinin atık sularını arıtarak Karakaya Barajı ekosistemini korumaktır. Yıllık olarak ortalama 40-50 milyon metreküp arıtılan atık su, baraj ve çevre üzerinde olumlu etkiler yaratır.
Enerji yönetimi ve sürdürülebilirlik kapsamında tesis, enerjisini şebekeden temin ederken, güneş enerji santralleriyle iç tüketimini karşılar. Şu anda “sıfır atık hedefi” doğrultusunda çalışmalar yürütülmekte olup, güneş enerji santralleri projeleri için başvurular yapılmıştır.
Tarım odaklı potansiyel açısından tesisin doğu ve batı bölgelerindeki kolektörlerle atık su boruları tesise taşınır. 1 milyon nüfusa eşdeğer kapasiteye sahip olan tesis, kış aylarında günlük 150 bin metreküp, yaz aylarında ise 80 bin metreküp arasında değişen arıtım gerçekleştirir. Aylık yaklaşık 3 milyon 600 bin metreküp ve yıllık 50 milyon metreküp arıtılan suyla, yaklaşık 5 bin dönüm alanda tarımsal sulama potansiyeli ve yaklaşık 350 çiftçinin sulanması hedeflenir. Boran ve Toygar mahallelerinde tarımsal sulama için planlanan çalışmalar, elektrik ihtiyacını da yoğun bir şekilde etkiler.
Enerji verimliliği ve gelecek planları kapsamında tesisteki elektrik tüketimi yüksek seviyededir; güneş enerji santrallerinin devreye alınmasıyla tesisin %15’lik elektrik ihtiyacı karşılanmakta ve kapasite arttırımıyla nötr enerji hedefine ulaşılması öngörülmektedir.