Ali Sami Yen: Türk Futbolunun Öncülerinden
Ünlü dilbilimci ve yazar Şemsettin Sami’nin ikinci oğlu olan Ali Sami Yen, 20 Mayıs 1886’da İstanbul’da dünyaya geldi. İlk eğitimini babasından alan Yen, daha sonra Galatasaray Lisesi’ne gönderildi. Lise yıllarında, dönemin siyasal, edebi ve sportif gelişmelerini yakından takip eden Yen, bir grup sınıf arkadaşıyla birlikte futbol kulübü kurma kararı aldı. 1905 yılının ekim ayında, lisedeki bir edebiyat dersinde Galatasaray Kulübü’nü kurarak Türk spor tarihine adını altın harflerle yazdırdı.
Ali Sami Yen, kulübün ilk başkanı ve bir numaralı kurucu üyesi olarak, Galatasaray’ın kuruluş amacını şu şekilde ifade etti: “Maksadımız İngilizler gibi toplu bir halde oynamak, bir renge ve bir isme malik olmak ve Türk olmayan takımları yenmek.” Galatasaray’da zarif çalımları ve kuvvetli driplingleriyle orta sahanın vazgeçilmez oyuncularından biri olduğu aktarılan Ali Sami Yen, 1907 yılının sonlarında Kadıköy takımıyla oynanan ve 3-0 kazanılan maçta talihsiz bir sakatlık geçirerek ayağını kırdı. Uzun bir tedavi sürecinin ardından sahalara dönen Yen, eski formunu yakalayamadığı için futbol kariyerine son vermek zorunda kaldı.
14 Yıl Başkanlık Dönemi
Ali Sami Yen, Galatasaray Kulübü’nde toplamda 14 yıl başkanlık yaptı. 1905’ten 1918 yılına dek aralıksız 13 yıl başkanlık görevini yürüttü, ardından 1925 yılında bir yıl daha bu görevi üstlendi. Osmanlı İmparatorluğu’nun zor bir dönemden geçtiği ve 1. Dünya Savaşı’nın etkilerinin hissedildiği yıllarda Galatasaray’ı başarılı bir şekilde yönetti. Yen, başkanlık dönemi boyunca Türkiye’deki farklı spor branşlarının gelişimi için önemli çalışmalar gerçekleştirdi.
A Milli Takım’ın İlk Teknik Direktörü
Ali Sami Yen, Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk A Milli Futbol Takımı’nın teknik direktörlüğünü üstlenen ilk kişi oldu. Türkiye, FIFA’ya üye olduktan sonra 26 Ekim 1923’te İstanbul Taksim Stadı’nda Romanya ile ilk resmi maçını oynadı. Ali Sami Yen yönetimindeki A Milli Takım, bu karşılaşmada Romanya ile 2-2 berabere kaldı.
TİCİ ve TMOK Başkanlığı
Ali Sami Yen, 1922 yılında kurulan Türkiye’nin ilk spor teşkilatı olan Türkiye İdman Cemiyetleri İttifakı’nın (TİCİ) başkanlığına getirildi. Bu dönemde, tüm spor branşlarında federasyonların kurulmasına öncülük ederken, spor branşları için gerekli yönetmelikler de yabancı dillerden tercüme edilerek yürürlüğe kondu. Ayrıca, Türkiye Milli Olimpiyat Komitesi (TMOK) Başkanı olarak, 1924 Paris Olimpiyat Oyunları’na giden kafilenin başında yer aldı. Yen, 1927-1930 yılları arasında da TMOK’un başkanlığını yürüttü.
İlk Spor Müzesi ve İlk Futbol Kitabı
Ali Sami Yen, Türkiye’de ilk spor müzesini kuran isim olmasının yanı sıra, aynı zamanda ilk futbol kitabını yazan kişi olarak da anılmaktadır. 1915 yılında Kalamış’taki kulüp lokalinde kurduğu müze, daha sonra Galatasaray Lisesi’ne taşınarak Türkiye’nin ilk spor müzesi olarak kayıtlara geçti. Ali Sami Yen’in yazdığı “Futbol Kitabı” adlı eser, 1927 yılında basıldı ve futbolun teknik ile bilimsel kurallarını içeren bu eser, Türkiye’de futbol alanında yazılan ilk kitap olma özelliği taşımaktadır.
65 Yaşında Vefat Etti
Ali Sami Yen, 29 Temmuz 1951’de, 65 yaşında hayata gözlerini yumdu. Yen’in naaşı, Feriköy Mezarlığı’na defnedildi. Galatasaray’ın, uzun yıllar maçlarını oynadığı ve 2011 yılında yıkılan Mecidiyeköy’deki stada Ali Sami Yen’in ismi verildi. Sarı-kırmızılı takımın günümüzde maçlarını yaptığı Nef Stadı, Ali Sami Yen’in isminin verildiği spor kompleksinin içinde yer almaktadır.